Spookvistuig – netten, fuiken en lijnen die verloren of achtergelaten zijn in de oceaan – vormt een grote bedreiging voor mariene ecosystemen wereldwijd. Deze afgedankte vistuigen blijven zeedieren lukraak vangen en doden, wat aanzienlijke schade toebrengt aan de biodiversiteit en de visserij. Inzicht in welke soorten het meest worden getroffen door spookvisserij kan helpen bij het verbeteren van beschermingsinspanningen en de ontwikkeling van technologie om deze verborgen maar destructieve vorm van zeevervuiling te verminderen.
Inhoudsopgave
- Vissoorten die sterk worden beïnvloed door spookvistuig
- Schaaldieren en schelpdieren gevangen in spookuitrusting
- Verstrengeling van zeevogels en spookvistuig
- Zeezoogdieren en de risico's van spookvistuig
- Koraalriffen en habitatschade door spookuitrusting
- Schildpadden en spookvistuig vormen een bedreiging
- Economische en ecologische gevolgen
- Pogingen om de impact van spookvisserij te beperken
- Hoe u kunt helpen de impact van spookgear te verminderen
Vissoorten die sterk worden beïnvloed door spookvistuig
Vissen behoren tot de meest voorkomende slachtoffers van spookvistuig. Verloren netten en fuiken blijven functioneren en verstrikken soorten die essentieel zijn voor de commerciële visserij en mariene voedselwebben. Grondvis zoals kabeljauw, schelvis en koolvis zijn bijzonder kwetsbaar omdat fuiken vaak worden geplaatst nabij de zeebodem, waar deze soorten zich verzamelen. Evenzo kunnen pelagische vissen zoals tonijn of makreel verstrikt raken in drijfnetten die een willekeurig gevaar vormen.
Spooknetten, vaak gemaakt van duurzaam nylon gaas, vangen vissen die niet kunnen ontsnappen en uiteindelijk sterven door uitputting, verwondingen of verhongering. De voortdurende vangst van jonge vissen verstoort de voortplantingspopulaties en ondermijnt de duurzaamheid van de visserij. In gebieden waar spookvistuig zich ophoopt, kunnen de lokale visbestanden dramatisch afnemen, met gevolgen voor zowel ecosystemen als menselijke gemeenschappen die afhankelijk zijn van de visserij.
Schaaldieren en schelpdieren gevangen in spookuitrusting
Schaaldieren zoals krabben, kreeften en garnalen worden zwaar getroffen door spookvallen en netten. Deze dieren worden vaak bejaagd door vissers die vallen gebruiken, die tijdens stormen of door een defecte apparatuur verloren kunnen gaan of achtergelaten kunnen worden. Omdat vallen ontworpen zijn om schaaldieren vast te houden tot ze worden teruggevonden, worden verloren vallen dodelijke vallen, waardoor na verloop van tijd meerdere exemplaren gevangen worden.
Krabben en kreeften die in spookvallen worden gevangen, kunnen sterven door verwondingen of gebrek aan toegang tot voedsel en zuurstof. Het verlies van grote broedende volwassen exemplaren kan de veerkracht en productiviteit van de populatie verminderen. Schelpdieren zoals sint-jakobsschelpen en venusschelpen kunnen ook indirect negatief worden beïnvloed als spooknetten de zeebodemhabitats beschadigen die ze nodig hebben om te gedijen.
Verstrengeling van zeevogels en spookvistuig
Zeevogels zijn ook slachtoffer van spookvistuig, niet alleen door verstrikking maar ook door vangst. Verloren netten en lijnen die dicht bij het wateroppervlak drijven, kunnen vleugels, poten of snavels raken, waardoor ze zich moeilijk kunnen voortbewegen en zich niet kunnen voeden. Voor veel zeevogels leidt dit tot verdrinking of uithongering als ze niet kunnen vliegen of prooien kunnen vangen.
Soorten zoals albatrossen, stormvogels en pijlstormvogels lopen bijzonder veel risico omdat ze veel tijd doorbrengen boven open water waar spooknetten ronddrijven. Deze vogels volgen vaak vissersboten en kunnen netten aanzien voor voedselkansen of veilige landingsplekken. Verstrikking veroorzaakt ernstige stress, verwondingen en sterfte, wat bijdraagt aan de afname van de populatie van toch al bedreigde zeevogelsoorten.
Zeezoogdieren en de risico's van spookvistuig
Zeezoogdieren zoals dolfijnen, zeehonden, walvissen en zeekoeien zijn kwetsbaar voor verwondingen en de dood door verstrikking in spookvistuig. Netten en touwen kunnen zich om hun vinnen, staarten of nekken wikkelen, waardoor ze zich niet kunnen bewegen en diepe wonden kunnen veroorzaken. Verstrikte zoogdieren hebben vaak last van infecties, zwemproblemen en een verhoogde kwetsbaarheid voor roofdieren.
Grote walvissoorten zoals bultruggen en orka's kunnen verstrikt raken in afgedankte vislijnen en netten die ronddrijven of vast komen te zitten vlak bij de zeebodem. Zeehonden en zeeleeuwen raken soms onder water verstrikt in verlaten vallen. Zeekoeien die verstrikt raken in vistuig ervaren zowel fysieke stress als moeite om de lucht aan de oppervlakte te bereiken. Deze ontmoetingen verhogen stress en sterfte, vooral onder bedreigde of zich langzaam voortplantende zeezoogdieren.
Koraalriffen en habitatschade door spookuitrusting
Spookvistuig vangt niet alleen dieren, maar kan ook vitale ecosystemen zoals koraalriffen beschadigen. Netten en fuiken die over riffen slepen, breken kwetsbare koraalstructuren, waardoor de complexiteit van het leefgebied afneemt en het rif minder goed in staat is om diverse mariene levensgemeenschappen te ondersteunen. Verstrikt vistuig dat los blijft hangen, kan koraal blijven beschadigen, poliepen verstikken en de groei belemmeren.
De vernietiging van koraalriffen brengt schade toe aan talloze soorten die afhankelijk zijn van deze omgevingen voor voedsel, beschutting en broedplaatsen. Beschadigde habitats leiden tot een langdurige afname van de biodiversiteit en de productiviteit van de visserij. Omdat koraal langzaam groeit, kan het herstel van schade door spooknetten jaren tot decennia duren.
Schildpadden en spookvistuig vormen een bedreiging
Zeeschildpadden ondervinden ernstige hinder van spookvistuig, voornamelijk doordat ze verstrikt raken in netten en lijnen. Door hun trage bewegingen en de noodzaak om regelmatig boven water te komen voor lucht, lopen schildpadden een groot risico om te verdrinken als ze onder water vast komen te zitten. Spookvistuig kan ook verwondingen veroorzaken die hun mobiliteit beperken en hun overleving in het wild bemoeilijken.
Groene zeeschildpadden, onechte karetschildpadden en lederschildpadden zijn de soorten die het vaakst verstrikt raken. Omdat veel schildpaddenpopulaties al bedreigd worden door habitatverlies en stroperij, vormt spooktuig een extra druk die hun herstel belemmert.
Economische en ecologische gevolgen
De aanhoudende vangst en sterfte als gevolg van spookvistuig hebben aanzienlijke economische gevolgen. Verlies van visserijproductiviteit betekent een verminderde vangst voor vissers, zowel wat betreft verloren doelsoorten als het beheer van de visbestanden. Kleinschalige visserij in kustgemeenschappen is bijzonder kwetsbaar en is voor haar levensonderhoud afhankelijk van gezonde mariene populaties.
Ecologisch gezien verstoort de willekeurige en langdurige sterfte veroorzaakt door spookvistuig voedselwebben en de dynamiek van soortenpopulaties. Het wegnemen van belangrijke roofdieren of prooien verstoort de balans in het ecosysteem, wat soms leidt tot overpopulatie van sommige soorten en de achteruitgang van andere. De schade aan habitats zoals koraalriffen versterkt deze ecologische veranderingen nog verder.
Pogingen om de impact van spookvisserij te beperken
Gezien deze gevolgen worden wereldwijd steeds meer inspanningen geleverd om spookvisserij te verminderen. Technologieën zoals biologisch afbreekbare netten die afbreken bij verlies, GPS-tracking van vistuig om het terughalen te vergemakkelijken en verbeterde ontwerpen voor vistuig om onbedoeld verlies te minimaliseren, worden geïmplementeerd.
Programma's voor het opruimen van zwerfvuil in zee en initiatieven voor het ophalen van "spookvistuig" verwijderen actief afgedankt vistuig uit de oceanen. Wettelijke kaders en internationale overeenkomsten vereisen steeds vaker dat vissersschepen hun vistuig verantwoord melden en afvoeren. Bewustmakingscampagnes zijn er ook op gericht om vervuiling door spookvistuig te verminderen door betere vismethoden te stimuleren.
Hoe u kunt helpen de impact van spookgear te verminderen
Individuen kunnen hun steun verlenen aan inspanningen om de impact van spookvistuig te minimaliseren door:
- Ondersteuning van duurzame viskeuzes om verantwoorde visserij te stimuleren.
- Deelnemen aan schoonmaakacties op stranden en onderwater om verloren spullen op te ruimen.
- Anderen voorlichten over de gevaren van spookvistuig voor het zeeleven.
- Ondersteuning van beleid en organisaties die zich inzetten voor het behoud van de zee en het verminderen van afval.
- Vermijd de aankoop van visgerei dat gemaakt is van niet-biologisch afbreekbare materialen.
Elke actie draagt bij aan het verminderen van de verborgen maar dodelijke effecten van spookvistuig op mariene soorten en ecosystemen.